MIC-corrosie: het ontzichtbare risico voor industriële opslagtanks

Naast bekende oorzaken zoals vocht, zuurstof en chemische stoffen kunnen ook micro-organismen een belangrijke rol spelen bij de aantasting van metalen oppervlakken. Deze vorm van corrosie staat bekend als MIC-corrosie, oftewel microbiologisch beïnvloede corrosie. Het risico wordt regelmatig onderschat, terwijl de gevolgen voor de veiligheid, levensduur en betrouwbaarheid van opslagtanks aanzienlijk kunnen zijn.

MIC staat voor Microbiologically Influenced Corrosion. Het is een proces waarbij bacteriën, schimmels en andere micro-organismen bestaande corrosiemechanismen beïnvloeden en plaatselijk kunnen versnellen.

Wanneer micro-organismen zich hechten aan de binnenwand of bodem van een opslagtank, kunnen zij een zogenaamde biofilm vormen. Dit is een dunne, slijmerige laag waarin micro-organismen zich verzamelen en beschermen tegen invloeden van buitenaf.

Binnen deze biofilm kunnen de chemische omstandigheden sterk afwijken van die in de opgeslagen vloeistof. Verschillen in zuurstofconcentratie, zuurgraad en microbiële activiteit kunnen ervoor zorgen dat het metaal plaatselijk sneller wordt aangetast.

Het gevaar van deze bacteriële corrosie is dat de schade zich vaak ontwikkelt onder afzettingen, sediment of biofilms. Hierdoor kan de aantasting lange tijd onopgemerkt blijven.

De vorming van een biofilm is een geleidelijk proces. Eerst hechten micro-organismen zich aan een oppervlak, bijvoorbeeld aan de tankbodem, lasnaden of moeilijk bereikbare delen van de installatie.

Vervolgens produceren zij stoffen die samen een beschermende slijmlaag vormen. Nieuwe micro-organismen kunnen zich hieraan hechten, waardoor de biofilm verder groeit.

Binnen deze laag ontstaan lokale verschillen in de chemische samenstelling. Onder bepaalde omstandigheden kan dit leiden tot versnelde corrosie, waaronder putcorrosie. Daarbij wordt het materiaal op specifieke plaatsen aangetast, terwijl de rest van het oppervlak relatief intact blijft.

Een biofilm in een opslagtank is daardoor niet alleen een hygiënisch aandachtspunt, maar kan ook een risico vormen voor de technische integriteit van de installatie.

Niet iedere opslagtank heeft hetzelfde risico op microbiologisch beïnvloede corrosie. Vooral installaties waarin water, organische stoffen of biologisch actieve vloeistoffen aanwezig zijn, verdienen extra aandacht.

Het risico neemt onder andere toe bij:

• Stilstaande vloeistoffen en beperkte doorstroming.
• Ophoping van sediment, slib of organisch materiaal.
• Aanwezigheid van water of condens op de tankbodem.
• Temperatuurschommelingen die microbiële groei bevorderen.
• Onregelmatige reiniging of langdurige stilstand.
• Moeilijk bereikbare zones waar afzettingen zich kunnen ophopen.

Vooral tankbodems en zones onder afzettingen zijn kwetsbare locaties. Hier kunnen omstandigheden ontstaan waarin micro-organismen zich langdurig handhaven.

MIC-corrosie komt onder meer voor in de chemische en petrochemische industrie, waterzuivering, voedingsmiddelenindustrie, brouwerijen en de energie- en procesindustrie.

De gevolgen van MIC-corrosie kunnen verder gaan dan oppervlakkige materiaalaantasting. Omdat de corrosie zich plaatselijk kan concentreren, kunnen relatief kleine aangetaste zones uiteindelijk grote problemen veroorzaken.

Zo kan putcorrosie leiden tot kleine perforaties in tankwanden of tankbodems. Deze zogenaamde pinhole-lekkages kunnen ontstaan zonder dat vooraf duidelijke tekenen van algemene corrosie zichtbaar zijn.

Mogelijke gevolgen zijn lekkages, ongeplande productiestilstand, hogere onderhoudskosten en een kortere levensduur van de opslagtank. Afhankelijk van het opgeslagen product kunnen bovendien risico's ontstaan voor de productkwaliteit, veiligheid en het milieu.

Juist de beperkte zichtbaarheid maakt MIC tot een belangrijk aandachtspunt bij inspectie en onderhoud.

Hoewel microbiologisch beïnvloede corrosie niet onder alle omstandigheden volledig te voorkomen is, kunnen bedrijven het risico aanzienlijk beperken met een doordachte aanpak.

Een belangrijke eerste stap is het voorkomen van omstandigheden waarin biofilms gemakkelijk ontstaan. Denk aan het beperken van stilstaande vloeistoffen, het verwijderen van sediment en het zorgen voor een goede afvoer van water en condens.

Daarnaast spelen periodieke reiniging en inspectie een belangrijke rol. Door tankbodems, lasnaden en andere kwetsbare locaties regelmatig te controleren, kunnen beginnende problemen eerder worden gesignaleerd.

Ook de keuze van materialen, coatings en het ontwerp van de opslagtank verdient aandacht. Een installatie die goed toegankelijk is voor inspectie en reiniging, maakt het eenvoudiger om microbiologische risico's te beheersen.

Wanneer MIC wordt vermoed, kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Een combinatie van materiaalinspectie, analyse van afzettingen en microbiologisch onderzoek helpt om de oorzaak van de aantasting beter vast te stellen.

MIC-corrosie laat zien dat de betrouwbaarheid van een industriële opslagtank niet uitsluitend wordt bepaald door de materiaaldikte of de kwaliteit van de constructie.

Ook de omstandigheden waarin een tank wordt gebruikt, de eigenschappen van de opgeslagen vloeistof en het uitgevoerde onderhoud hebben invloed op de levensduur.

Door microbiologisch beïnvloede corrosie mee te nemen in het inspectie- en onderhoudsplan kunnen bedrijven gerichter maatregelen nemen. Dit helpt om lekkages, kostbare reparaties en onverwachte stilstand te beperken.

Een betrouwbare opslagtank begint niet alleen bij een goed ontwerp, maar vraagt ook om inzicht in de processen die zich tijdens het gebruik binnen de installatie afspelen.

Naast corrosierisico's en onderhoud speelt ook de totale levensduur een belangrijke rol bij de keuze voor een industriële opslagtank.

In ons volgende artikel gaan we daarom dieper in op de totale kosten van een opslagtank gedurende de volledige levensduur. Want waarom is een lage aanschafprijs niet altijd de voordeligste keuze?